دکتر امین ماهورام مشهدی در گفت‌وگو با وبدا در همدان با اشاره به تفاوت میان اختلال نقص توجه و سایر عوامل مؤثر بر کاهش تمرکز اظهار کرد: اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی در برخی کودکان بیشتر با علائم بیش‌فعالی و در برخی دیگر با نقص توجه بروز می‌کند، اما در بسیاری از مبتلایان هر دودسته علائم به‌صورت هم‌زمان مشاهده می‌شود.

 وی افزود: هر مشکل در تمرکز به معنای ابتلا به اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی نیست. عواملی مانند تنش‌های خانوادگی، اضطراب، افسردگی، وسواس و سایر مشکلات روان‌شناختی نیز می‌توانند تمرکز کودک را مختل کنند؛ بنابراین تشخیص صحیح علت کاهش تمرکز، نخستین گام در انتخاب درمان مناسب است.

 عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان ادامه داد: اگر علت کاهش تمرکز، اختلالات دیگری باشد، ابتدا باید همان اختلال درمان شود، اما در کودکانی که پس از ارزیابی‌های تخصصی، ابتلا به اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی در آن‌ها تشخیص داده می‌شود، لازم است درمان‌های اختصاصی این اختلال آغاز شود.

 ماهــورام مشهدی درباره تأثیر استفاده از تلفن همراه بر عملکرد ذهنی کودکان گفت: گوشی‌های هوشمند با نمایش مداوم تصاویر، ویدئوهای کوتاه، نور زیاد و محتوای متنوع و هیجان‌انگیز، مغز کودک را به دریافت پیوسته محرک‌های جدید عادت می‌دهند، به همین دلیل فعالیت‌هایی مانند مطالعه، انجام تکالیف مدرسه و یادگیری که از چنین جذابیتی برخوردار نیستند، برای کودک خسته‌کننده شده و توان تمرکز او کاهش می‌یابد.

 وی با بیان اینکه زمینه ژنتیکی، مهم‌ترین عامل بروز اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی است، تصریح کرد: عوامل محیطی از جمله استفاده بی‌رویه از تلفن همراه، اگرچه عامل ایجاد این اختلال نیستند، اما می‌توانند تمرکزکردن را برای کودک دشوارتر کرده و علائم را تشدید کنند.

 مدیریت استفاده از گوشی؛ راهکار طلایی برای حفظ تمرکز کودکان

  این فوق‌تخصص روان‌شناسی کودک، مدیریت صحیح استفاده از تلفن همراه را یکی از مهم‌ترین وظایف والدین دانست و گفت: کودکان نباید تلفن همراه شخصی داشته باشند و در سال‌های ابتدایی نوجوانی نیز تنها با رعایت ضوابط مشخص و نظارت والدین از گوشی استفاده کنند؛ بهتر است قوانین استفاده از تلفن همراه به‌صورت شفاف و مکتوب میان والدین و فرزند تعیین شود تا در صورت رعایت‌نکردن آن، اجرای پیامدهای ازپیش‌تعیین‌شده برای کودک قابل‌پیش‌بینی باشد.

 وی همچنین بر نظارت والدین بر محتوای مورداستفاده کودکان تأکید کرد و افزود: استفاده از نرم‌افزارهای کنترل مناسب برای کنترل محتوای مشاهده شده توسط فرزندان، محدودکردن ساعات استفاده از تلفن همراه و جلوگیری از استفاده طولانی‌مدت و پیوسته از گوشی، از جمله راهکارهای مؤثر در مدیریت این موضوع است.

 عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان ادامه داد: خانواده‌ها باید زمان‌هایی مانند هنگام صرف غذا، دورهمی‌های خانوادگی و ساعات استراحت را به‌عنوان زمان‌های بدون تلفن همراه تعریف کنند و همه اعضای خانواده نیز به این قوانین پایبند باشند؛ زیرا اجرای موفق این محدودیت‌ها تنها در سایه الگوی رفتاری مناسب والدین امکان‌پذیر است.

 وی درباره نشانه‌های اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی اظهار کرد: علائم این اختلال به دو گروه اصلی تقسیم می‌شود؛ گروه نخست شامل بیش‌فعالی و تکانشگری است و گروه دوم به نقص توجه مربوط می‌شود.

 به گفته وی، کودکان بیش‌فعال معمولاً قادر نیستند برای مدت طولانی در یک محل آرام بنشینند، دائماً در حال حرکت هستند، بیش از حد صحبت می‌کنند، رفتارهای تکانشی از خود نشان می‌دهند و بدون فکر دست به اقدام می‌زنند.

 این متخصص روان‌شناسی کودک افزود: در مقابل، کودکانی که بیشتر دچار نقص توجه هستند، به‌راحتی حواسشان پرت می‌شود، در کلاس درس تمرکز کافی ندارند، زود خسته می‌شوند، وسایل خود را گم می‌کنند و در انجام تکالیف یا نوشتن دیکته، اشتباهات ناشی از بی‌دقتی دارند.

 وی تأکید کرد: همه کودکان مبتلا، لزوماً علائم هر دو گروه را به طور هم‌زمان ندارند و ممکن است کودک تنها علائم بیش‌فعالی یا صرفاً نشانه‌های نقص توجه را بروز دهد.

 عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان با هشدار نسبت به خوددرمانی گفت: اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی همانند سایر بیماری‌ها نیازمند تشخیص و درمان علمی است و استفاده از گیاهان دارویی، روش‌های تربیتی سخت‌گیرانه یا تنبیه‌های مکرر نه‌تنها کمکی به درمان نمی‌کند، بلکه ممکن است مشکلات کودک را تشدید کند.

 ماهورام مشهدی افزود: دارودرمانی، آموزش والدین، مداخلات روان‌شناختی و رفتاردرمانی، از مهم‌ترین روش‌های درمان این اختلال هستند و در صورت آغاز به‌موقع درمان، می‌توان بسیاری از مشکلات تحصیلی، رفتاری و اجتماعی کودکان را کنترل و از آسیب‌های دوران نوجوانی پیشگیری کرد.

 این فوق‌تخصص روان‌شناسی کودک در پایان با اشاره به نگرانی برخی خانواده‌ها درباره مصرف دارو اظهار کرد: تصور اینکه مصرف دارو موجب وابستگی کودک یا «قرصی شدن» او می‌شود، یک باور نادرست است؛ محروم‌کردن کودک از درمان، می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری برای آینده تحصیلی، اجتماعی و شغلی او به همراه داشته باشد، درحالی‌که درمان اصولی، زمینه زندگی سالم‌تر و موفق‌تر را برای کودک فراهم می‌کند.